Norm Kadro Planlaması: Okulda Öğretmen İhtiyacı Nasıl Hesaplanır?

Ders programı eylülde hazırlanır, ama öğretmen sözleşmeleri çoktan imzalanmıştır. Okul yönetiminin haziranda cevaplaması gereken soru şudur: gelecek yıl kaç öğretmene, hangi branşta ihtiyacım var? Bu sorunun cevabı norm kadro planlamasıdır.

Bu rehberde norm kadronun nasıl hesaplandığını, şube senaryolarının ihtiyacı nasıl değiştirdiğini ve kadrolu–ders ücretli dengesinin nasıl kurulduğunu anlatıyoruz.

Norm kadro nedir?

Norm kadro, okulun ders yükünü karşılamak için ihtiyaç duyduğu öğretmen sayısıdır. Hesabın iki girdisi vardır:

• Toplam ders saati — her şubenin haftalık ders dağılımının branş branş toplamı.
• Norm saati — tam zamanlı bir öğretmenin haftada karşılaması beklenen ders saati (okul politikanıza göre belirlenir).

Katsayı bu ikisinin oranıdır: katsayı = toplam saat ÷ norm saati. Norm saati 28 olan bir okulda matematik branşının toplam yükü 84 saat ise katsayı 3,0'dır — yani bu branş üç tam zamanlı öğretmene denk gelir.

Adım adım norm kadro planlama

Şube senaryosu: tek bir şube neyi değiştirir?

Yeni bir şube açmak, o sınıf seviyesinin haftalık ders yükünü olduğu gibi tabloya ekler. Diyelim ki bir 9. sınıf şubesinde matematik haftada 6 saat: üçüncü şubeyi açtığınızda matematik branşının yükü 6 saat artar. Norm saati 28 ise bu tek başına 0,21 öğretmenlik bir artıştır — küçük görünür, ama aynı şube fen, Türkçe, yabancı dil ve diğer tüm branşlara da yük ekler.

Kritik nokta şudur: bu artışların bir kısmı mevcut öğretmenlerin boş kapasitesine sığar, bir kısmı sığmaz. Şube kararını "kaç öğretmen daha lazım" diye değil, "hangi branşta lazım" diye sormak gerekir.

Kadrolu mu, ders ücretli mi?

İhtiyacın tamamını kadrolu öğretmenle karşılamak her zaman doğru değildir. Pratikte iki kural işe yarar:

• Tam açık kadroludur. Bir branşta açık 1,0 öğretmeni geçiyorsa bu kalıcı bir ihtiyaçtır; kadrolu istihdam mantıklıdır.
• Kesir kalıntı ders ücretlidir. Açık 2,07 çıktıysa 2 kadrolu + kalan ~2 saat ders ücretli; kesir için tam kadro almak pahalı ve esnekliği düşürür.

Tersi de geçerlidir: bir branşta kadrolu öğretmenlerin ortalama doluluğu çok düşükse (ör. bir kadrolu öğretmen haftada yalnızca birkaç saat ders veriyorsa) o iş kalıcı kadro yerine ders ücretliyle karşılanabilir. Bu, çoğu okulda gözden kaçan sessiz maliyettir.

Sık yapılan 4 hata

1. Sadece toplam sayıya bakmak — "12 öğretmenim var, 12 lazım" dengeli görünür; branş kırılımında bir yerde eksik, başka yerde fazla olabilir.
2. Ortak dersleri branşa saymak — rehberlik, serbest etkinlik, kulüp gibi herkesin dokunduğu dersler branş kimliğini bulanıklaştırır; havuzları birbirine bağlar.
3. Kapasiteyi tek tip varsaymak — kadrolu ve ders ücretli aynı saat sınırıyla hesaplanırsa doluluk yanlış çıkar.
4. Planlamayı eylüle bırakmak — sözleşmeler imzalandıktan sonra ortaya çıkan fazla kadro o yıl geri alınamaz.

Periodix'te norm kadro

Periodix'te norm kadro, ders programından ayrı bir plan olarak tutulur ve şunları yapar:

• Ders planından aktarma — mevcut ders programınızdaki öğretmen, şube ve ders atamaları tek tıkla norm kadro planına dönüşür; sıfırdan veri girmezsiniz.
• Öğretmen × şube matrisi — haftalık saatler hücre hücre girilir, toplamlar ve doluluk anında güncellenir.
• Otomatik branş havuzu — kimin hangi branşta olduğunu elle işaretlemeniz gerekmez; atamalardan çıkarılır, isterseniz elle düzeltirsiniz.
• Senaryo anahtarı — şubeleri açıp kapatın, katsayılar ve ihtiyaç anında yeniden hesaplansın. Henüz açılmamış şubeleri "yeni" olarak işaretleyip projeksiyon yapabilirsiniz.
• Analiz panosu — branş bazında atanan/norm oranı, doluluk, ihtiyaç ve fazla kadro; hangi öğretmenin hangi durumda olduğu tek ekranda.
• Excel'den içe aktarma — öğretmen, şube ve ders listelerini kopyala-yapıştır ya da .xlsx dosyasıyla toplu ekleyin.

Sıkça Sorulan Sorular